Theo 
Francken

Tijdens het ‘NATO Defence Industry Forum’ op de NAVO-top in Ankara heeft België een reeks internationale overeenkomsten en intentieverklaringen ondertekend. Het doel daarvan is het versneld opbouwen van ‘kritieke’ capaciteiten door Europese strijdkrachten, om zo de Europese pijler binnen de NAVO te versterken.

Minister van Defensie Theo Francken legt uit: “Amerika maakt geen geheim van zijn voornemen om militaire capaciteiten te heroriënteren van Europa naar de Indo-Pacific. Daar bereiden de Europese NAVO-lidstaten zijn volop op voor. Het uiteindelijke doel is een ‘NAVO 3.0’ bereiken: een evenwichtigere alliantie waarbij Europa grotendeels zelf instaat voor zijn eigen veiligheid. Voor sommige capaciteiten (denk aan luchtverdediging, satellietcommunicatie, tanker- en awacs-vliegtuigen) blijft Europa vooralsnog afhankelijk van de VS. Daarom moeten we die lacunes versneld invullen. Daarin zette België samen met Europese bondgenoten vandaag forse stappen vooruit.”

Strategisch luchtvervoer via A400M

België sloot zich samen met Turkije, het Verenigd Koninkrijk, Spanje, Polen en Tsjechië aan bij een intentieverklaring rond A400M-samenwerking. België zal daarbij vooral bijdragen via het delen van operationele expertise, opgebouwd met de eigen vloot van zeven A400M's en de BELUX-samenwerking.

Europese tankervliegtuigen

België werkt al samen met Duitsland, Luxemburg, Nederland, Noorwegen, Tsjechië en Finland binnen het Multinational Multi-Role Tanker Transport-programma (MRTT), waarbij Europese luchtmachten tankervliegtuigen poolen. Met de officiële toetreding van Finland wordt die samenwerking verder versterkt. Dat betekent meer Europese operationele flexibiliteit in de lucht en vormt een belangrijke stap naar meer strategische autonomie.

Europese AWACS-capaciteit

België neemt samen met Canada, Duitsland, Denemarken, Letland, Luxemburg, Nederland, Noorwegen, Roemenië, Spanje, Tsjechië en Zweden deel aan de gezamenlijke verwerving van maximaal tien Saab GlobalEye-toestellen. Deze vliegtuigen zijn gebaseerd op het Bombardier Global-platform en worden door het Zweedse Saab uitgerust met geavanceerde radar- en sensorsystemen voor luchtbewaking en commandovoering. De nieuwe toestellen zullen de surveillance- en controlecapaciteit van de Europese NAVO-bondgenoten aanzienlijk versterken, ook een belangrijke stap richting meer Europese strategische autonomie.

Samenwerking rond kritieke grondstoffen

België ondertekende samen met Zweden, Finland, Italië, Turkije, Canada, Polen, Duitsland, Griekenland, Luxemburg, Spanje, Slowakije, Nederland en Noorwegen een overeenkomst om de toegang tot kritieke grondstoffen te versterken. Die grondstoffen zijn essentieel voor moderne wapensystemen en defensieproductie. De samenwerking richt zich onder meer op gezamenlijke aankoop, stockering en bevoorradingszekerheid. Zonder kritieke grondstoffen is er geen defensie-industrie. Zonder defensie-industrie is er geen geloofwaardige afschrikking.

Luchtverdediging tegen bombardementsdrones

België sloot zich samen met Finland, Turkije, Zweden, Griekenland en Duitsland aan bij een NAVO-initiatief om de verdediging tegen laagvliegende luchtdreigingen verder te ontwikkelen. Denk daarbij aan Russische lange afstands-bombardementsdrones van het type Shahed. De samenwerking richt zich op onder meer luchtverdediging vanuit de lucht, kostenefficiënte onderscheppingssystemen en toekomstige gerichte energiewapens. De snelle opmars van zulke drones maakt Europese samenwerking daartegen steeds belangrijker.

‘Passieve’ (niet-lokaliseerbare) luchtsurveillance

België trad eveneens toe tot een samenwerking met Duitsland, Finland, Noorwegen, Turkije, Zweden en Griekenland rond zogenaamde ‘passieve’ luchtsurveillance. In tegenstelling tot klassieke radar zenden deze systemen zelf geen signalen uit, waardoor ze niet kunnen worden gelokaliseerd en bijzonder goed bestand zijn tegen elektronische verstoring. Het programma moet zowel bestaande oplossingen als toekomstige technologieën voor passieve luchtbewaking ontwikkelen.

Gezamenlijke opleiding militaire piloten

Binnen NATO Flight Training Europe (NFTE) verwelkomde België samen met Canada, Tsjechië, Duitsland, Finland, Frankrijk, Denemarken, Griekenland, Hongarije, Italië, Montenegro, Nederland, Noord-Macedonië, Noorwegen, Polen, Roemenië, Spanje, Zweden, Turkije en het Verenigd Koninkrijk de verdere uitbreiding van het programma. Met de toetreding van Finland, Frankrijk en Zweden groeit het netwerk tot twintig deelnemende bondgenoten. NFTE versterkt de Europese militaire vliegopleiding door trainingscapaciteit te bundelen, expertise te delen en bestaande infrastructuur beter te benutten.

Gezamenlijke defensieaankopen

België sloot zich samen met Canada, Spanje, Estland, Finland, Italië, Nederland, Noorwegen, Zweden, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten aan bij een Statement of Intent om multinationale ‘Procurement Coalitions’ op te zetten. Door de vraag te bundelen, aankopen beter te coördineren en de industrie meer langetermijnzichtbaarheid te geven, kunnen bondgenoten productiecapaciteit uitbreiden, kritieke capaciteitsnoden sneller invullen en de tijd tussen contract en levering aanzienlijk verkorten.

Belgisch-Finse defensie-industriële samenwerking

Tot slot ondertekenden België en Finland een Letter of Intent rond defensie-industriële samenwerking. Beide landen beschikken over capabele en innovatieve defensie-industrieën, met duidelijke raakvlakken en veel potentieel voor vruchtbare samenwerking. Door bedrijven en expertise dichter bij elkaar te brengen, versterken België en Finland hun industriële basis en hun weerbaarheid.

Met deze reeks initiatieven bevestigt België zijn ambitie om een voorname rol te spelen in de zoektocht naar een grotere Europese strategische autonomie. Morgen worden in Ankara nog twee belangrijke overeenkomsten ondertekend: één met Nederland voor de gezamenlijke aankoop van NASAMS- en Skyranger luchtdoelbatterijen, en één met Bulgarije voor de overdracht van Belgische mijnenjagers, om de veiligheid van koopvaardij op de Zwarte Zee te verbeteren.